Açık Bankacılık
Açık bankacılık: ödemelerde yeni büyüme ekseni
Açık bankacılık nedir, Türkiye'de altyapı nasıl kuruldu, 2026'da neler değişti? Üç senaryo üzerinden ödeme emri başlatma ve hesap bilgisi hizmetleri.
Bu yazıda
- Açık bankacılık nedir?
- Altyapı nasıl kuruldu?
- 2026'da ne değişti?
- Senaryo 1: "Hesap hareketlerini tek ekranda göstermek istiyoruz"
- Senaryo 2: "Kart yerine hesaptan ödeme almak istiyoruz"
- Senaryo 3: "Her ay düzenli tahsilat yapıyoruz"
- Bu hizmetler için lisans gerekiyor mu?
- Ürün toplantısına götürebileceğiniz 4 soru
- Kanun açık bankacılığı iki ödeme hizmetiyle tanımlıyor: ödeme emri başlatma ve hesap bilgisi.
- Altyapı BKM'nin geliştirdiği GEÇİT üzerinden çalışıyor.
- 2026'da kart bilgileri, ileri tarihli ve düzenli ödeme emirleri eklendi.
Ödeme sistemlerini takip edenlerin son yıllarda en sık duyduğu kavramlardan biri açık bankacılık. TCMB'nin 17 Mart 2026 tarihli duyurusuna göre Türkiye'deki açık bankacılık ekosistemi şu büyüklüğe ulaştı:
- 16,4 milyon kullanıcı,
- günlük ortalama 12,3 milyon işlem,
- altyapıda 53 katılımcı.
Peki açık bankacılık tam olarak ne, Türkiye'de nasıl çalışıyor ve bir girişim için ne anlama geliyor? Adım adım bakalım.
Açık bankacılık nedir?
En basit haliyle açık bankacılık, bir kullanıcının bankasındaki ya da başka bir kuruluştaki hesabıyla ilgili bazı işlemlerin, kullanıcının isteği veya onayıyla başka bir hizmet sağlayıcı üzerinden yapılabilmesi.
6493 sayılı Kanun bunu iki ayrı ödeme hizmeti olarak tanımlıyor. Bu iki hizmet, Kanun'a 2019'daki değişiklikle eklendi§:
| Hizmet | Kanundaki tanımı |
|---|---|
| Ödeme emri başlatma hizmeti | Kullanıcının isteği üzerine, başka bir ödeme hizmeti sağlayıcısında bulunan ödeme hesabıyla ilgili sunulan ödeme emri başlatma hizmeti |
| Hesap bilgisi hizmeti | Kullanıcının onayının alınması koşuluyla, bir veya daha fazla ödeme hesabına ilişkin konsolide edilmiş bilgilerin çevrim içi platformlarda sunulması |
TCMB bu iki hizmeti birlikte Ödeme Hizmetleri Veri Paylaşım Servisleri (ÖHVPS) olarak adlandırıyor. İki tanımın ortak noktası da dikkat çekici: Birinde kullanıcının "isteği", diğerinde kullanıcının "onayı" yer alıyor. Yani iki hizmetin de merkezinde kullanıcı var.
Ödeme emri başlatma
Kullanıcının isteği üzerine, başka bir kuruluştaki hesabından ödeme başlatılması.
Hesap bilgisi
Kullanıcının onayıyla, hesap bilgilerinin tek bir çevrim içi platformda sunulması.
2026 yenilikleri
Kart bilgi ve hareketleri, ileri tarihli ve düzenli ödeme emri başlatma.
Altyapı nasıl kuruldu?
TCMB, ödemeler alanındaki açık bankacılık hizmetlerini 1 Aralık 2022'de kullanıma açtı. Bankalar, Bankalararası Kart Merkezi (BKM) tarafından geliştirilen Açık Bankacılık Geçidi (GEÇİT) altyapısı üzerinden hizmet vermeye başladı. İlk gün, testlerini ve teknik sertifikasyonlarını tamamlayan altı banka hesap hizmeti sağlayıcısı olarak yer aldı.
TCMB, GEÇİT'i ortak ÖHVPS altyapısı olarak konumlandırıyor. Amaç, kullanıcıların farklı kuruluşlardaki hesaplarını tek bir erişim noktasından yönetebilmesi ve ödeme emri verebilmesi. Teknik ve operasyonel gereklilikler ise TCMB'nin yayımladığı API İlke ve Kuralları (API Standardı) belgesinde yer alıyor.
Açık bankacılık üzerine ürün planlarken, ortak altyapının ve API standardının sunduğu imkanları ürün tasarımının en başında incelemek faydalı olabilir.
2026'da ne değişti?
17 Mart 2026'da ÖHVPS'nin 2.0.0 sürümü kullanıma sunuldu. TCMB'nin duyurusuna göre yeni sürümle birlikte:
- hesap bilgisi hizmetlerinin kapsamı genişledi ve kart bilgi ve hareketlerine ilişkin özellikler eklendi,
- ileri tarihli ödeme emri başlatma hizmeti eklendi,
- düzenli ödeme emri başlatma hizmeti eklendi.
TCMB, kart verilerinin hesap bilgilerine eklenmesiyle kullanıcılara daha bütüncül bir finansal görünüm sunulacağını belirtiyor. Duyuruda, katılımcılar için yeni iş ve ürün modellerinin geliştirilmesine olanak sağlanmasının beklendiği de ifade ediliyor.
1"Hesap hareketlerini tek ekranda göstermek istiyoruz"
Bir ön muhasebe yazılımı düşünelim. Kullanıcıları, farklı bankalardaki hesaplarını uygulamaya bağlayıp tüm hareketlerini tek ekranda görmek istiyor.
Bu ihtiyaç, kanundaki hesap bilgisi hizmetinin tanımıyla örtüşüyor: kullanıcının onayıyla, birden fazla ödeme hesabına ilişkin konsolide bilgilerin çevrim içi bir platformda sunulması§. 2026 sürümüyle kart bilgi ve hareketlerinin de kapsama eklenmesi, bu tür ürünlerin sunabileceği görünümü genişletiyor.
Kullanıcı onayının akışın hangi adımında ve nasıl alınacağını, hangi bilgilerin gösterileceğini ürünün ilk sürümünden itibaren netleştirmek faydalı olabilir.
2"Kart yerine hesaptan ödeme almak istiyoruz"
Şimdi bir e-ticaret sitesi düşünelim. Ödeme sayfasında karta ek olarak "hesabımdan öde" seçeneği sunmak istiyor. Kullanıcı bu seçeneği seçtiğinde, ödeme kendi bankasındaki hesabından başlatılıyor.
Bu kurgu, kanundaki ödeme emri başlatma hizmetine karşılık geliyor: kullanıcının isteği üzerine, başka bir ödeme hizmeti sağlayıcısındaki hesabıyla ilgili ödeme emri başlatılması§.
Fon akışını çizerken paranın hangi hesaptan hangi hesaba aktarıldığını ve ödemeyi başlatan tarafın kim olduğunu ayrı ayrı göstermek, değerlendirmeyi kolaylaştırabilir.
3"Her ay düzenli tahsilat yapıyoruz"
Abonelik modeliyle çalışan bir hizmet düşünelim. Müşterilerinden her ay aynı tutarı tahsil ediyor ya da belirli bir tarihte ödeme planlıyor.
2026'da eklenen ileri tarihli ve düzenli ödeme emri başlatma özellikleri tam da bu tür ihtiyaçlara yönelik. TCMB'nin ifadesiyle bu özelliklerle planlı ve düzenli ödeme imkanları destekleniyor.
Yeni özelliklerin çalışacağınız kuruluşlarda hangi takvimle kullanıma açıldığını, entegrasyon planı yapmadan önce teyit etmek faydalı olabilir.
Bu hizmetler için lisans gerekiyor mu?
Ödeme emri başlatma ve hesap bilgisi hizmetleri, Kanun'da ödeme hizmetleri arasında sayılıyor§. Kanuna göre ödeme hizmetini bankalar, elektronik para kuruluşları, ödeme kuruluşları ve PTT sunabiliyor; bunların dışındaki kişiler ödeme hizmeti sunamıyor§. Ödeme kuruluşu olarak faaliyet göstermek isteyenlerin de TCMB'den izin alması gerekiyor§.
Kısacası altyapıya erişim kolaylaşmış olsa da bu hizmetleri sunmak hâlâ yetki gerektiriyor.
Ürünün hangi hizmeti, hangi yetkiyle sunacağını yol haritasının başında netleştirmek, sonradan yapılacak değişikliklerin önüne geçebilir.
Ürün toplantısına götürebileceğiniz 4 soru
- Ürünümüz hesap bilgisi mi gösteriyor, ödeme mi başlatıyor, yoksa ikisini birden mi yapıyor?
- Kullanıcının isteği ve onayı akışın hangi adımında, nasıl alınıyor?
- Kullanmak istediğimiz özellikler (kart bilgisi, ileri tarihli veya düzenli ödeme) çalışacağımız kuruluşlarda kullanıma açık mı?
- Bu hizmeti hangi yetkiyle sunacağız?
Açık bankacılık, ödemeler alanında yeni ürünlere kapı aralıyor. Bu kapıdan geçerken doğru yetki ve doğru tasarım, yolculuğun en önemli iki parçası olmaya devam ediyor.
- TCMB, Açık Bankacılık Hizmetlerinin Yeni Özelliklerine İlişkin Basın Duyurusu (Sayı: 2026-13, 17 Mart 2026)
- TCMB, Açık Bankacılık Basın Duyurusu (Sayı: 2022-48, 1 Aralık 2022)
- 6493 sayılı Kanun, güncel metin (2019 değişiklikleri dahil): Md. 12, 13, 14
Maddelerin metni: sitemizdeki mevzuat sayfasında okuyabilirsiniz.